Ιστολόγιο/Ιδεολόγιο

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Μαρούλης

Εδώ θα βρείτε μια ανθολογία από, ίσως και ανόμοιων μεταξύ τους πραγμάτων, ιδέες, καταγραφές ημερολογιακές (αυτό πάντα μου άρεσε), προβληματισμών, καινοτομιών σε πρωταρχικό στάδιο και απόψεων για την διδασκαλία των ξένων γλωσσών. Ελπίζω να βρείτε το ιστολόγιο ενδιαφέρον και να συνδράμετε όσο μπορείτε…

Ο Αριστοτέλης και το μάθημα της Ευδαιμονίας

Ο Daniel Willingham είναι γνωσιακός ψυχολόγος, τον γνώρισα από την επιδραστική του ιδέα ότι: «η μνήμη είναι το κατακάθι της σκέψης», που σημαίνει ότι μνήμες ακατοχύρωτες είναι μνήμες καταδικασμένες στην λήθη, στην λησμονιά. Μεγάλη κουβέντα αυτή για την τάξη και την μάθηση, και μερικοί θα πουν, μοιάζει κάπως να είναι αυτονόητη. Και όμως το αυτονόητο δεν είναι το προφανές αλλά, ως φαίνεται, κάτι που διεκδικεί την προσοχή μας.  Ας συνεχίσουμε όμως, παρακολουθώ στενά τον Willingham, και πρόσφατα διάβασα μια σύντομη μελέτη του με τίτλο: The Digital Expansion of the Mind Gone Wrong in Education (Journal of Applied Research in Memory and Cognition 8, 2019, 20-24). Με λίγα λόγια στέκεται με κριτική ματιά πάνω στην υπερ-εξάρτηση της εκπαίδευσης από τις τεχνολογίες και αναρωτιέται εάν πήραμε το μάθημά μας μετά από όλα αυτά τα χρήματα που σπαταλήθηκαν και όλο αυτό τον χρόνο που επενδύθηκε στην εφαρμογή αμφίβολου αποτελεσματικότητας  προγραμμάτων που έθεσαν σε αμφισβήτηση τον ρόλο και την αξία της βιωματικής, κοινωνικής μάθησης και του δασκάλου. Προσοχή, λοιπόν και πάλι, στο αυτονόητο. Μοιάζει περισσότερο πιεστικό να ασχοληθεί κανείς με την ανάπτυξη προγραμμάτων που θα απέδιδαν χειροπιαστό και άμεσο αποτέλεσμα παρά με προγράμματα που απλά μιμούνται την τάση (τεχνολογίες και μηχανές μάθησης). Ποια είναι αυτά τα προγράμματα; Είναι αυτά που παράλληλα με την εφαρμογή τους στην τάξη δίνουν και ένα πρόσταγμα ευζωίας και ευδαιμονίας. Βοηθούν τους μαθητές να αντιμετωπίσουν σήμερα την αυριανή τους ενηλικίωση με εφόδιο την αυτογνωσία και την διεκδίκηση μιας ψυχικής ανθεκτικότητας (περίπου το 50% των ψυχικών νόσων εκκινεί από την εφηβική ηλικία). Πιο συγκεκριμένα η κοινωνική ψυχολόγος Carol Ryff προτείνει μια πιο σύγχρονη εκδοχή του προγράμματος ευζωίας-ευδαιμονίας του Αριστοτέλη (Ηθικά Νικομάχεια, βιβλίο Α). Αυτή η νεότερη εκδοχή της ευδαιμονίας αποτελείται από έξι χαρακτηριστικά που μπορούν να αναπτυχθούν στο εκπαιδευτικό πλαίσιο: η αποδοχή του εαυτού, η προσωπική εξέλιξη βάζοντας και υλοποιώντας στόχους, η αυτονομία όπου ζεις με εσωτερική αρμονία, ο έλεγχος των καταστάσεων όχι παρακολουθώντας αλλά διαμορφώνοντας τα πράγματα που συμβαίνουν, οι ικανοποιητικές σχέσεις και η ύπαρξη σκοπού στην ζωή που θα βρίσκεται σε μια διαρκή εξέλιξη (διαβάστε περισσότερα: http://livingmeanings.com/six-criteria-well-ryffs-multidimensional-model/). Και εδώ δεν χρειάζονται πειράματα, και μάλιστα αυτό το πρόγραμμα ταιριάζει απόλυτα με την εκμάθηση ξένων γλωσσών μιας και η πρόκληση της εκμάθησης απαιτεί τέτοιες διεργασίες και νοητικές ασκήσεις. Όλες οι πρόσφατες αποκλίσεις συμπεριφορών από την απλή επιθετικότητα, στον οργανωμένο εκφοβισμό, από την εξάρτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έως τον κακώς νοούμενο πολιτικό ακτιβισμό και τον ρατσισμό θα μπορούσαν να δεχθούν καίριο πλήγμα με ένα πρόγραμμα όπως αυτό που προτείνει η Carol Ryff.

(διαβάστε την μελέτη του D. Willingham εδώ: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211368118302778?dgcid=author)

Η Συμπαντική Καταγωγή της Ευφυίας

     ΕΤΣΙ ΣΥΧΝΑ ΟΤΑΝ ΜΙΛΩ ΠΑ ΤΟΝ ΗΛΙΟ
     ΜΠΕΡΔΕΥΕΤΑΙ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ ΕΝΑ
    ΜΕΓΑΛΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ ΚΑΤΑΚΟΚΚΙΝΟ.

 ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΒΟΛΕΤΟ ΝΑ ΣΩΠΑΣΩ

(Ήλιος ο Πρώτος, 1943, Οδυσσέας Ελύτης)

Παρατηρούσα τους μαθητές καθώς καταγίνονταν με ένα γλωσσικό παιχνίδι, ζωηροί, με σκέρτσο και όρεξη για ακροβασίες και πειραματισμούς. Τα μάτια τους έπαιζαν με όλες τις κατευθύνσεις, χάνοντας χρόνο με τον καταιγισμό των ιδεών. Κάποιοι περισσότερο αποφασιστικοί προχωρούσαν με αυτοπεποίθηση και συνέργεια. Σκεφτόμουν από που κατάγεται όλη αυτή η ενέργεια, από που έρχεται και πως φτάνει να σπαταλιέται. Από το σύμπαν είναι η απάντηση!

Τα σύγχρονα κύτταρα, κάθε είδους, στον ανθρώπινο, και όχι μόνο, οργανισμό παράγουν την ενέργεια τους στα μιτοχόνδρια, οργανίδια μέσα στα κύτταρα, επιφορτισμένα με την παραγωγή ενέργειας για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του κάθε κυττάρου. Από αυτά εκλύεται μια υδατοδιαλυτή ουσία που ονομάζεται τριφωσφορική αδενοσίνη (ΑΤΡ) και περιέχει μια αλυσίδα τριών φωσφορικών ομάδων. Η ΑΤΡ δεν είναι κάτι άλλο από μία λευκή σκόνη που όταν συναντιέται με το νερό διασπάται και παράγει ενέργεια. Αυτές οι ποσότητες ενέργειας είναι πολύ μικρές και έτσι ο μηχανισμός υποβοηθείται από ένζυμα που επιταχύνουν κατά 100,000 φορές την διάσπαση και παρέχουν μεγάλα ποσά ενέργειας. Αυτή η ενέργεια προέρχεται σε πρώτη φάση από την καύση της τροφής που καταλήγει μετά από την επεξεργασία της στα μιτοχόνδρια-εργοστάσια ενέργειας. Κάπως έτσι κάθε μόριο ΑΤΡ δεν είναι τίποτα άλλο από μια απειροελάχιστη ποσότητα ηλιακής φλόγας, ένα φωτεινό σωματίδιο πλούσιο σε ενέργεια που μετά από ένα ταξίδι περίπου 8 λεπτών και τρέχοντας με ιλιγγιώδη ταχύτητα βρέθηκε κλεισμένο μέσα σε κύτταρα που αναπτύσσονται με την βοήθειά του και μετά μέσω της τροφικής αλυσίδας αυτά τα κύτταρα βρέθηκαν στα μιτοχόνδρια αυτών των μαθητών μπροστά μου. Οι χημικές, βιολογικές διαδικασίες αναλαμβάνουν μετά να ηλιο-τροφοδοτήσουν τους νευρώνες αυτών των μαθητών που ήταν έτοιμοι να μου δώσουν τις εξηγήσεις και τις απαντήσεις στο αρχικό ερώτημα της άσκησης.

Άρα, αυτή η ενέργεια γίνεται γνώση, γίνεται νοητική διαδικασία, γίνεται άποψη, αντίρρηση, καταγράφεται, διαδίδεται και υπάρχει σαν αποτέλεσμα της ευφυίας. Είμαστε παιδιά του ήλιου, παράγωγα του σύμπαντος. Ποτέ δεν με φόβισε μια τέτοια σκέψη, ίσως, απλά έκανε τον ήλιο να φαντάζει πιο δυνατός και πιο σημαντικός, τουλάχιστον στα μάτια μου. Είναι η πρώτη φορά που την μοιράζομαι αυτή την σκέψη.

Αμοιβαιότητα: το παράδειγμα μιας τάξης

Η βιολογική/οικολογική αμοιβαιότητα είναι η ανάπτυξη μιας αλληλοεξαρτώμενης σχέσης ανάμεσα σε δύο ή και περισσότερα είδη με στόχο το κοινό συμφέρον ή όφελος. Η έννοια αυτή είναι κυρίαρχη σε επίπεδο βιολογίας και οικολογίας με πάμπολλα παραδείγματα αρμονικών σχέσεων αμοιβαίου συμφέροντος. Μεταφέρω, λοιπόν στο άρθρο που σηματοδοτεί την παρουσίαση του νέου μας ιστότοπου, την εμπειρία μου από την προσπάθεια εφαρμογής της αμοιβαιότητας μέσα στην τάξη μας. Όχι από δύο διαφορετικά είδη, όχι την βιολογική πλευρά της αμοιβαιότητας αλλά την παιδαγωγική ή την κοινωνιολογική της εκδοχή.

Η Barbara Rogoff (1990) μίλησε πρώτη για την διαλεκτική προσέγγιση μέσα στην τάξη, που σαφώς στηρίζεται στην ιδέα ότι οι συντελεστές μιας τάξης μοιράζονται την κατανόηση και την παραγωγή των ιδεών. Ίσως νωρίτερα ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1923), στο ίδιο περίπου μήκος κύματος, εντάσσει την «ελεύθερη συνομιλία» ως μέθοδο συνεργατικής, ομαδοκεντρικής προσέγγισης για την παραγωγή παιδαγωγικού έργου.  

Η αμοιβαιότητα (mutualism) που περιγράφω δεν ιεραρχεί ρόλους, ούτε «διαπραγματεύεται» την κατανόηση μέσα σε ένα παιδαγωγικό πλαίσιο: αποτελεί την συνεργασία και την συμ-βίωση προσωπικοτήτων υπό διαμόρφωση που αναζητούν κοινό νόημα μέσα από την αλληλοϋποστήριξη. Πιο απλά, η τάξη μεταμορφώνεται σε ένα δυναμικό πεδίο όπου μικρές ομάδες ανταλλάσουν σκέψεις, απόψεις, εμπειρίες και γνώσεις. Όλοι μαθαίνουν απ’ όλους. Αυτό συμβαίνει σε ένα πλαίσιο αυτόνομης σκέψης και ερευνητικής διαδικασίας που αναπτύσσει παράλληλα πολλές και διαφορετικές δεξιότητες: από την συναισθηματική νοημοσύνη έως την κριτική σκέψη και την επιρροή του αντίλογου. Με ηρεμία και αποδοχή, δοκιμάζουμε σκέψεις και πειραματιζόμαστε με την εφαρμογή τους.

Ίσως το πιο σημαντικό να είναι ότι η αμοιβαιότητα σαν λειτουργία για να ανακαλυφθεί το νόημα της γνώσης κερδίζει κατά κράτος τις αυθεντίες, την εργαλειοποίηση της τάξης και των ανθρώπων της και αναδεικνύει τις «σταθερές» του, τόσο σημαντικού, Σελεστέν Φρενέ (1964) από τις οποίες ξεχωρίζει σαν φάρος η σταθερά των προσπαθειών μας που είναι «η αισιόδοξη ελπίδα απέναντι στη ζωή».  

Πρόσκληση για ενημέρωση-συζήτηση: Πανελλήνια Ημέρα Κατά του Σχολικού Εκφοβισμού 2018

Με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα Κατά του Σχολικού Εκφοβισμού (6 Μαρτίου 2018) σας προσκαλούμε σε ενημέρωση-συζήτηση που οργανώνουν και συντονίζουν οι μαθητές μας και διαπιστευμένοι Πρεσβευτές Κατά του Σχολικού Εκφοβισμού: Μπανακάκης Γιάννης - Σέργη Αρετή - Ισπανόπουλος Βασίλης & Κουφοπούλου Αριάδνη. Προλογίζει ο Δημήτρης Μαρούλης. Η συζήτηση θα γίνει την Τετάρτη, 7 Μαρτίου 2018 στην αίθουσα σεμιναρίων του Κέντρου μας στις 19:30 και θα διαρκέσει μία ώρα. Μετά την εισήγηση των Πρεσβευτών θα ακολουθήσει συζήτηση. Ευχαριστούμε για την παρουσία σας.

Βράβευση & Τιμητική Διάκριση για το Excellent και την Αξιολόγηση του Κέντρου μας

Με μεγάλη χαρά και τιμή δεχθήκαμε την βράβευση της Αξιολόγησης που χρησιμοποιούμε στο Κέντρο μας από τον θεσμό των Education Leaders Awards (από όπου και το στιγμυότυπο).