Ιστολόγιο/Ιδεολόγιο

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Μαρούλης

Αμοιβαιότητα: το παράδειγμα μιας τάξης

Η βιολογική/οικολογική αμοιβαιότητα είναι η ανάπτυξη μιας αλληλοεξαρτώμενης σχέσης ανάμεσα σε δύο ή και περισσότερα είδη με στόχο το κοινό συμφέρον ή όφελος. Η έννοια αυτή είναι κυρίαρχη σε επίπεδο βιολογίας και οικολογίας με πάμπολλα παραδείγματα αρμονικών σχέσεων αμοιβαίου συμφέροντος. Μεταφέρω, λοιπόν στο άρθρο που σηματοδοτεί την παρουσίαση του νέου μας ιστότοπου, την εμπειρία μου από την προσπάθεια εφαρμογής της αμοιβαιότητας μέσα στην τάξη μας. Όχι από δύο διαφορετικά είδη, όχι την βιολογική πλευρά της αμοιβαιότητας αλλά την παιδαγωγική ή την κοινωνιολογική της εκδοχή.

Η Barbara Rogoff (1990) μίλησε πρώτη για την διαλεκτική προσέγγιση μέσα στην τάξη, που σαφώς στηρίζεται στην ιδέα ότι οι συντελεστές μιας τάξης μοιράζονται την κατανόηση και την παραγωγή των ιδεών. Ίσως νωρίτερα ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1923), στο ίδιο περίπου μήκος κύματος, εντάσσει την «ελεύθερη συνομιλία» ως μέθοδο συνεργατικής, ομαδοκεντρικής προσέγγισης για την παραγωγή παιδαγωγικού έργου.  

Η αμοιβαιότητα (mutualism) που περιγράφω δεν ιεραρχεί ρόλους, ούτε «διαπραγματεύεται» την κατανόηση μέσα σε ένα παιδαγωγικό πλαίσιο: αποτελεί την συνεργασία και την συμ-βίωση προσωπικοτήτων υπό διαμόρφωση που αναζητούν κοινό νόημα μέσα από την αλληλοϋποστήριξη. Πιο απλά, η τάξη μεταμορφώνεται σε ένα δυναμικό πεδίο όπου μικρές ομάδες ανταλλάσουν σκέψεις, απόψεις, εμπειρίες και γνώσεις. Όλοι μαθαίνουν απ’ όλους. Αυτό συμβαίνει σε ένα πλαίσιο αυτόνομης σκέψης και ερευνητικής διαδικασίας που αναπτύσσει παράλληλα πολλές και διαφορετικές δεξιότητες: από την συναισθηματική νοημοσύνη έως την κριτική σκέψη και την επιρροή του αντίλογου. Με ηρεμία και αποδοχή, δοκιμάζουμε σκέψεις και πειραματιζόμαστε με την εφαρμογή τους.

Ίσως το πιο σημαντικό να είναι ότι η αμοιβαιότητα σαν λειτουργία για να ανακαλυφθεί το νόημα της γνώσης κερδίζει κατά κράτος τις αυθεντίες, την εργαλειοποίηση της τάξης και των ανθρώπων της και αναδεικνύει τις «σταθερές» του, τόσο σημαντικού, Σελεστέν Φρενέ (1964) από τις οποίες ξεχωρίζει σαν φάρος η σταθερά των προσπαθειών μας που είναι «η αισιόδοξη ελπίδα απέναντι στη ζωή».